شاعيرلر و ...
شاعيرلر و ...
دئييرلر شعير يازيب، ياراتماقدير، اونو كي هامي يازا بيلمه يير؛ گؤرمكدير، اونو كي هامي گؤره بيلمه يير؛ دانيشماقدير، اونو كي هامي دانيشا بيلمه يير؛... بونلار هاميسي يئرينده؛ آما بو دئييملر، قوشقولار، گؤرونتولر نه لر اولمالي دير؟؟
تكي اؤز سئوگي دويغولارين يازماق ايله ، يئتر؟ تكي غزل اوستادي، جيناس اوستادي، قوشما اوستادي اولماق و آيري- آيري قاليبلرده شعير يازماق بس ائلر؟ تكي مودئرن، پوست مودئرن، اؤيكو، .... و تزه – تزه دوغولان فورمالاردا يازيب - ياراتماق بيزيم گله جك يولوموزا بير چيراغ اولا بيلر؟
بو سورغولارين هاميسينين جاوابي منجه بير كلمه دير: يوخ!!!
شاعير و يازيچي خالق ايله دوغولوب ، خالق ايله ياشاييب، و خالق ايله حياتينا سون قويمالي دير. آما بير آز اونلاردان فيكيرلي، بير آز اونلاردان درين، بير آز اونلاردا گؤزو آچيق، بير آز اونلاردان جسارتلي! چونكو شاعير يارادان اثر جانلي اثر اولسا، خالقين معنوي عابيده سي اولاجاق؛ ايللر بويو ائلين مدنييتينده، كولتورونده، عادت - عنعنه لرينده و.... اؤز عكسيني گؤرسه ده جك. حتتا اونون ياشاييشي دا خالق اوچون اؤنملي دير ؛ بونا گؤره كي او خالق شاعيري اولسا، گئتدييي يول خالق يولودور. بس بو سؤزلردن سونوجوموز بو اولا بيلر: شاعير هر زادي بيلمه لي دير؛اونون گره ك سياست دن ده باشي چيخسين، توپلومسال ياشاييشداندا. اونلار كي دئيير شعير ايله سياست توماز!! يا شاعيرلري چاشديرماق اوچون بو سؤزو دئييرلر! يادا بير زاددان باشلاري چيخمير! بئله دئمه لي يم كي شاعير سياست بازارينين خيردالانان ماتاهي اولماماليدير؛ بلكه سياستين چيركين اوزونو اؤز خالقينا گؤرستمه لي دير. اونلاري آييق سالماليدير. اولا بيلمز كي بير شاعير خالق ايله ياشاسين، آما اونلارين باشينا گلن اولايلارين يانيندان سايماز گئچه بيلسين!! بس اوندا او نئجه بو خالقين شاعيري اولا بيلر؟؟ حاج ريضا صراف آزربايجانين بؤيوك شاعيرلريندن دير؛ صراف يازيب ياراداندا، آزربايجاندا مشروطه انقلابي باش وئريريدي؛ خالق دؤيوشوردو، چؤرك تاپا بيلميردي، يونجا يئييردي! آما اؤز موقددس يولوندان بير آدديمدا گئري چكيلميردي؛ و سوندا مشروطه ني يئرينده اوتورتدولار. اوندا صراف اؤز دئموكلوغوندا نوحه يازيب، سينه سينه دؤيوردو!
من دئميرم شاعير گرك شعيريني شوعارا چئويريب، خيياوانلاردا تپيكلرين يئره دؤيسون! دئميرم هر بير اولايدان يانا بير شعير يازيب، بورجونو بوينوندان سالسين! يوخ! اونلار بيرينجي اؤزلري دوشونمه لي ديرلر؛ ايكينجي، اؤز خالقلارينادا يول گؤسترمه ليديرلر. شاعيرلرين و يازيچيلارين ان بؤيوك گؤره ولري بودور كي، بو توپلومسال ياشاييشدا نئجه داورانماغي باشارسينلار؛ نئجه ياناشماغي باشارسينلار. شاعيرلر و يازيچيلار اؤرنك اولماليديرلار. بيلمه ليديرلر كي هانسي مجليس اونلارين يئري دير، هانسيسي يوخ!. قديم كيشيلر دئييب:« يوز اؤلچ، بير بيچ» اير اؤلچوسوز بيچسن، تيكدييين پالتار خالقين اَينينه گلمه يه جك! اير بيلمه دييين مجليسه گئتسن بير ائله خييانت ائله ميسن!.
شاعير و يازيچي هم ديلين ساخلاماليدير، هم ائلين! اير بئله سياسي- ايجتيماعي قونولارين يانيندان سايماز كئچسه؛ و اؤز دويغوسال دونياسيندا فقط يازيب ياراتماغا باشي قاريشسا! بير گون گؤز آچيب گؤره جك كي بوتون وارليقلاري سياست بازاريندا اوجوز قيمته حراجا قويولوب، گئديب!
«منيم انسانليغيمين گؤر نه حصاري ياوادير
كي گونوز غول بيابان گليب انسان آپارا!» شهريار
نئچه گون بوندان قاباق بيردن – بيره ائينترنئتي بير چاغيريشدا بوتون آزربايجان شاعيرلرين و يازيچيلارين تئهرانين ميلاد بورجوجا چاغيرديلار! بو عونوانا: «كنگره بين المللي استاد شهريار»! دئمك، بو كنگره گؤبه لك كيمي بيردن- بيره يئردن چيخدي! نه شهريارين آنادان اولان گونويدو! نه اونون دونيادان گئدن گونو! نه ده آيري بير موناسيبت واريدي! هر حالدا بو كنگره يه ، چوخلارينين باشي آياغيندان قاباق گئتدي!! بلي بو بين المللي كنگره جومهور باشقاني آداي لارينين بيرينين طرفيندن ترتيب وئريلميشدي! كي تبليغات باشلاماميشدان قاباق رحمتليك شهريارين شاگيردلرين! و ايسته ين لرين اورا گتيريب، اوستادين روحونا بير ائحسان وئرسينلر. شاعيرلرده چيخيش ائديب، شعير اوخويوب و سوندا بير – بيري ايله ياديگاري شكليللر چكديريب، ساغدان سولا، يا سولدان ساغا آدلارين يازيب، ائينتئرنئته قويسونلار. و سوندا آداي جنابلاري اونلارين باشلارينا سياست بؤركو قويوب! قولتوقلارينا بير نئچه تبليغات پوستئري وئريب، عيززت- ائحتيراملا اؤز شهرلري و كتلرينه ساري يولا سالسينلار.
«كيم قالدي كي بيزه بوغون بورمادي
آلتدان- آلتدان بيزه كلك قورمادي
بير مرد اوغول بيزه هاوار دورمادي!
شيطانلاري قوجاقلاييب گزديز سيز!
انسانلاري آياقلايييب ازديز سيز.» شهريار
بلي، بو كي هر بير اؤلكه ده جومهور باشقاني سئچگيلري اولار،دوز. و هر انسان آزاددير اؤز ايسته دييي آدايا راي سالسين ، اودا يئرينده. آما نه اوچون ايللر اونودولموش شاعيرلر، ايللر ديللري آغيزلاريندا قاپانميش شاعيرلر، ايللر كيتابلاري سانسور اولونموش شاعيرلر.... ايندي بيردن- بيره يادا دوشورلر؟؟
نه اوچون مشروطه نين بؤيوك سرداري، « ستار خان» ين قبرينده داشي داش اوسته قويمايان بير شهردار، ايندي او سردارين اؤلكه سينده ياشايان شاعيرلري ميلاد بورجونا توپلاييب، اونلارا شام- ناهار وئرير؟
«دارغا شاييردلار بيزه سركار چيخار!
دار ديبيندن قورتولا سردار گه لي» شهريار
نه اوچون « توركون ديلي تك سئوگيلي، ايستكلي ديل اولماز» دئين شاعيرين خالقي اؤز ديلينده يازيب، اوخوماغا حسرتدير؟؟ آما اونا بين المللي كنگره توتورلار؟؟؟
اوستاد شهريارين فارسجا بير شعيري وار، گومان ائله شاه زاماني بئله بير موناسيبتلره گؤره يازيب:
«باز باران بلاي عقلا مي آيد
عاقلا عقل رها كن كه بلا مي آيد
پاي صندوق خرك سازي و آخور بندي است
بعد شيريني و ظرف شكلا مي آيد
لاشخوراني دم خر كرده خلال دندان
چه دهاني كه از او بوي خلا مي آيد» «شهريار»
...
من بو كنگره يه قاتيلان شاعيرلرين اؤز يازديقلاري شعيرلردن يوزلرجه رحمتليك شهريارين شعرينه تاي، شعير نمونه سي تاپا بيله رم كي بئله سي چيركين ايشلري تنقيد اودونا توتوب، اؤزلرين چيركينليكلرين دؤيوشچوسو كيمي گؤسته ريبلر. آما ايسته ميرم بورادا نه بيرينين آدين چكم، نه ده بيرينين شعيريندن بير اؤرنك گتيرم.
يالنيز بونو دئييرم كي گلين، اوستاد شهريار كيمي معنوي بير عابيده نين اوستونه سئچگي پوستئرلرين وورماياق! نه بولدو برق ديره يي، نه بولدو آلچاق دووار، نه بولدو قنوو داشلاري!!!
«بير گون»
«قوي بيرجه حاق سؤزون دئييم، ديليمدن
دارا چكيلسمده چكيلميشم من.
بو موقددس توپراق گؤيردجكدير
يئره اكيلسمده، اكيلميشم من.
ياندير اوره ييمي، قووزا آياغين
چكه رم بوينوما ايسسي سين، داغين
آلووو گؤر چيخسين بو اود- اوجاغين
داشيب تؤكولسمده، تؤكولموشم من.
توتاق كي داغيليب، لاپ اولدوم تالان
كؤرپولر سالينار داش، تورپاغيمدان
ائل ايچينده اولار بيرلييه نيشان
بير گون سؤكولسمده، سوكولموشم من.» «چنگي»
رضا دهقان (چنگي) - قوجا قارتال
يازين نفسيله يارپاق- يارپاق، بوداق- بوداق پؤهره له نن آغاجلار هردن تورپاغين درين قاتلاريندا قالان و اؤز ايشيني گؤرن كؤكلريني يادا سالماديغي كيمي؛ خالق دا شاخه- شاخه مين ايللردن او اوزونه اوزانان و اؤز بوگونكو بويوندان يوز دفعه لر بؤيوك اولان كؤكلريني اونودور. گله جك بوتون بؤيوكلويو و گؤزله نيزلنيلمزلييي ايله گئچميشين سارسيلماز اوزلو اوزه رينده دايانير.گله جك گئچميشين شاگيردي دير، ومعلليميني نه قدر ياخشي دويسا او قدر گوجلودور.نه قدر جان آتسادا، گئچميش آدلي كؤكوندن قوپا بيلمز و بوتون يئني چالارلاري، بوي لارينا باخماياراق او زامان- زامان اؤز گئچميشيني تيكرار ائدير. بونا گؤره ده ايلكينلييه گئدن يول، اصلينده ، گله جه يه گئدن يولا ايشيق وئرير.